Jesteś w: Strona główna » Biznes

CASE: Wyzwania dla wzrostu gospodarczego Chin

22.10.2007 09:51  Biznes
CASE: Wyzwania dla wzrostu gospodarczego Chin

1. Co mogłoby spowodować wykolejenie rozpędzonej gospodarki Chin?

Większość obserwatorów wzrostu gospodarczego Chin optymistycznie ocenia perspektywy utrzymania jego wysokiego tempa. Optymizm ten wpisuje się w ogólniejszą optymistyczną ocenę przyszłości świata w obliczu przyspieszonej globalizacji i innowacji technologicznych1. Np. Smart Money, miesięcznik z Wall Street przewiduje dynamiczny wzrost Brazylii, Indii, a także Rosji2. Oczekuje się, że łączny PKB Brazylii, Rosji, Indii i Chin (BRIC), który w 2005 r. wynosił 27,3 biliona dolarów i stanowił zaledwie 15% PKB państw G7, będzie nadal szybko wzrastał i w 2040 r. osiągnie wartość 52,3 bilionów dol., zrównując się z łącznym PKB państw G7 (zob. tabela 1). W wyniku tego przemieszczenia globalnej siły gospodarczej, gospodarcze przywództwo przejdzie z USA na Chiny, których PKB zrówna się z PKB USA w 2040 r., a w roku 2050 będzie go przewyższać o 40,6%. Na swej drodze do zamożności Chiny będą jednak napotykać przeszkody, mimo że ich gospodarka od prawie trzydziestu lat rwie do przodu niczym rozpędzony pojazd3. W rzeczywistości bowiem przeszłość wcale nie musi być najlepszą podstawą do przepowiadania przyszłości. W przeciwnym razie w ogóle nie mielibyśmy takich punktów zwrotnych w historii jak szybki rozpad Związku Radzieckiego i szybka, radykalna transformacja Japonii po restauracji Meiji. Dobrą wskazówkę najbardziej prawdopodobnych czynników inicjujących radykalne zmiany dostarczają obrady 6 Plenum 16 Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin (KPCh), zakończone 11 października 2006 r. Plenum to przyjęło rezolucję, zobowiązującą KPCh do bu- Wyzwania dla wzrostu gospodarczego Chin dowy do 2020 r. Harmonijnego Społeczeństwa. Oczywistym wnioskiem wynikającym z samego faktu, że takie zobowiązanie zostało podjęte jest stwierdzenie, że współczesne główne tendencje w rozwoju społecznym, ekonomicznym i politycznym Chin nie muszą prowadzić do powstania takiego Harmonijnego Społeczeństwa, lub przynajmniej nie dają podstaw dla dostatecznie szybkiego postępu w tym kierunku.

Harmonijne społeczeństwo socjalistyczne, zaproponowane przez 6 plenum, ma obejmować:

1) demokratyczne społeczeństwo poddane rządom prawa;

2) społeczeństwo oparte na równości i sprawiedliwości;

3) społeczeństwo uczciwe i solidarne w potrzebie [caring] oraz

4) społeczeństwo, w którym istoty ludzkie żyją w harmonii z naturą.

Otwarte postawienie powyższych celów każe sądzić, że Chiny nie osiągają zadowalającego postępu na drodze ich realizacji. Nowy akcent, jaki w 2006 r. położono na demokratyczne praktyki, rządy prawa i sprawiedliwy podział dochodów stanowi punkt zwrotny, bowiem, począwszy od 1978 r., kiedy to słynne grudniowe plenum wprowadziło Chiny na drogę do kapitalizmu, każde kolejne plenum kończyło się deklaracją, wskazującą budowę gospodarki jako główny cel wysiłków w najbliższych latach, uzasadniając ją nadal wczesnym stadium socjalizmu w Chinach4. Gdzie leży źródło decyzji KPCh o zmianie tego centralnego celu z „budowy gospodarki” na „harmonię społeczną”? Skąd się wzięła docelowa data 2020?

W moim przekonaniu przyczyną tej zmiany w polityce był fakt dostrzeżenia przez młodszych i lepiej wykształconych przywódców KPCh, na czele z Hu Jinato i Wen Jiabao następujących czynników:

1) od 1978 r. nastąpiły w Chinach poważne zmiany warunków materialnych i społecznych oczekiwań, w obliczu których nie jest możliwe utrzymanie budowy gospodarki wykorzystującej system polityczny z lat 1978–2005, który przyniósł średni roczny wzrost PKB na poziomie prawie 10%, bez przyspieszenia reform instytucjonalnych i nowych ważnych inicjatyw politycznych;

2) jeżeli nowa polityka kierownictwa nie doprowadzi do znacznej poprawy harmonii społecznej do 2020 r., brak stabilności społecznej stanie się hamulcem wzrostu gospodarczego Chin i tym samym zagrozi przywódczej roli KPCh w polityce Chin. Aby wrócić do porównania chińskiej gospodarki do rozpędzonego samochodu, kierownictwo Hu- -Wen dostrzegło kilka wielce prawdopodobnych defektów, które mogą grozić rozbiciem pojazdu w niedalekiej przyszłości.

Analiza pozwala wskazać na trzy możliwe typy defektów:

1) awarię sprzętu,

2) awarię oprogramowania oraz

3) awarię systemu zasilania.

Awaria sprzętu odnosi się do załamania się mechanizmu ekonomicznego, analogicznego do bardzo poważnej awarii mechanicznej samochodu.

Prawdopodobne awarie sprzętu obejmują:

1) kryzys bankowy, który powoduje tzw. credit crunch, czyli ograniczenie przez banki finansowania przedsiębiorstw (kiedy klienci nie są wystarczająco wiarygodni dla banków), a ten z kolei prowadzi do zakłóceń produkcji w skali całej gospodarki oraz

2) kryzys budżetowy, który wymaga cięć ważnych wydatków infrastrukturalnych i społecznych (a może również wywołać wysoką inflację, a także trudności po stronie bilansu płatniczego). Awaria oprogramowania odnosi się do wadliwego systemu rządzenia, który powoduje częste, rozległe zaburzenia społeczne, wywołujące zakłócenia produkcji w skali ogólnogospodarczej i zniechęcające prywatne inwestycje. Sytuacja ta przypomina awarię samochodu, do którego dochodzi wskutek bójki między pasażerami pędzącego pojazdu.

Awaria sterowania może być wynikiem:

1) sytuacji, kiedy obecna strategia szybkiego wzrostu niesie ze sobą głębokie nierówności w podziale dochodów i wielką korupcję, które z kolei wywołują poważne społeczne niepokoje, prowadzące do zakłóceń w działalności gospodarczej oraz

2) niezdolność państwa do właściwego reagowania na wzrost społecznych oczekiwań, co prowadzi do społecznych niepokojów. Awaria systemu zasilania odnosi się do sytuacji, kiedy postęp gospodarczy zostaje zahamowany wskutek zetknięcia się z naturalnymi ograniczeniami lub zewnętrznymi barierami.

Przypomina to wyczerpanie zapasu paliwa w samochodzie lub wyłączenie zapłonu przez intruza, chwytającego za kluczyk przez otwarte okno pojazdu. Wśród przykładów awarii systemu zasilania można wymienić

1) katastrofę ekologiczną, np. zmiany klimatyczne, które zdarzały się dość często w historii, np. Diamond (2005) i

2) załamanie eksportu Chin na skutek wojny handlowej. W moim odczuciu chińskie kierownictwo żywi umiarkowaną ufność w możliwość zapobieżenia wystąpieniu większości awarii sprzętu i właściwego reagowania na te, które już zaszły. Przywódcy Chin są jednak znacznie mniej pewni swojej zdolności do zapobiegania awariom sterowania i zasilania oraz optymalnego reagowania na nie. Co więcej, kierownictwo jest świadome tego, że ujawniające się od połowy lat 90. XX w. negatywne trendy rosnących dysproporcji w podziale dochodów, nasilającej się korupcji, rosnących społecznych oczekiwań, pogłębiającej się nierównowagi w handlu oraz degradacji naturalnego środowiska zwiększyły prawdopodobieństwo wystąpienia awarii sterowania i awarii zasilania. Właśnie w tej wzmożonej uwadze, jaką przywództwo Hu-Wen poświęca tym niebezpieczeństwom należy upatrywać źródeł poszukiwania przez Chiny Harmonijnego Społeczeństwa.

Niniejszy artykuł skoncentruje się na trzech elementach sytuacji Chin, które mogą zagrozić utrzymaniu wysokiego tempa wzrostu ich gospodarki. Mamy na myśli:

1) społeczne zaburzenia, spowodowane przestarzałym systemem rządzenia (kierowania państwem i gospodarką);

2) protekcjonizm handlowy wywołany szybką integracją Chin z gospodarką światową oraz

3) katastrofę ekologiczną (zwłaszcza niedobór wody) w wyniku złej polityki ekologicznej. Należy podkre ślić, że prawdopodobieństwo ich ujawnienia się jest duże jedynie przy założeniu utrzymania obecnego kierunku polityki społeczno-ekonomicznej.

Realizując radykalną reformę chińskiego społeczeństwa, postulowaną w programie Harmonijnego Społeczeństwa i dokonując drastycznej reformy systemu gospodarczego i systemu kierowania gospodarką, Chiny będą mogły przejść do bardziej trwałego modelu rozwoju gospodarczego.

Pełny dokument w formacie .pdf jako załącznik do artykułu (na dole strony)

Tematy poruszane w publikacji:

1. Co mogłoby spowodować wykolejenie rozpędzonej gospodarki Chin?

2. Potrzeba poprawy jakości rządzenia jako warunek utrzymania wzrostu gospodarczego

3. Potrzeba harmonijnego świata dla podtrzymania wzrostu gospodarczego

4. Potrzeba ochrony środowiska dla utrzymania wzrostu gospodarczego

www.case.com.pl

 
 W celu zapisania pliku za dysku, proszę kliknąć prawym przyciskiem myszki i wybrać:
"Zapisz element docelowy jako..."


  • RSS
Dodaj artykuł do: Facebook Wykop.pl twitter.com

Komentarze

  

Dodaj komentarz (10-500 znaków)

biznes