Według danych firmy analitycznej PMR wartość polskiego rynku usług telekomunikacyjnych w 2008 r. przekroczy 40 mld zł. Panujące trendy w coraz większym stopniu upodabniają sektor do dojrzałych rynków Europy Zachodniej.

Rynek usług telekomunikacyjnych w Polsce wszedł w fazę dojrzałości. Odnotowywane w ostatnich trzech latach wzrosty wartości były jedynie minimalne, w granicach 2-5% rocznie. Pomimo prognozowanego zwiększenia dynamiki w 2008 r., w porównaniu do roku 2007, nie należy spodziewać się odwrócenia wspomnianego trendu i jeszcze wyższej dynamiki w kolejnych latach. Segmentem mającym najbardziej negatywny wpływ na wartość sektora jest w dalszym ciągu telefonia stacjonarna. Ponadto rozwój rynku telefonii komórkowej i internetu, w obliczu presji na obniżanie cen usług, nie jest w stanie skutecznie napędzać wzrostu całego rynku.

Według szacunków firmy analitycznej PMR, zawartych w raporcie „Rynek telekomunikacyjny w Polsce 2008. Prognozy rozwoju na lata 2008-2012”, w 2007 r. wartość rynku usług telekomunikacyjnych w Polsce mierzona w złotówkach wzrosła rok do roku o ponad 2%, osiągając 38,6 mld zł. Oznacza to ponad dwukrotnie niższą dynamikę niż w roku 2006. Podobnie jak w poprzednich kilku latach, wzrost wartości rynku był możliwy głównie za sprawą cały czas rosnących przychodów operatorów telefonii komórkowej. Choć i w tym segmencie wzrosty, w następstwie zwiększonej konkurencyjności oraz przede wszystkim obniżek stawek za zakańczanie połączeń (MTR), były najniższe w historii.

Drugi co do wartości segment nadal stanowi telefonia stacjonarna, jednak jego udział w rynku usług telekomunikacyjnych systematycznie się zmniejsza – z 58% w 2000 r. do 27% w 2007 r. Kolejny rok z rzędu sektor zanotował niespełna 10-procentowy spadek wartości, głównie za sprawą substytucji usług stacjonarnych przez mobilne. Ponadto, nic nie wskazuje na możliwość odwrócenia negatywnego trendu w ciągu najbliższych 2-3 lat.

Najmniejszym, a jednocześnie najdynamiczniej rozwijającym się, segmentem polskiego rynku telekomunikacyjnego pozostaje dzierżawa łączy, transmisja danych i dostęp do internetu (DLISP). W 2007 r. na rynku DLISP zostało wygenerowanych ok. 4,7 mld zł przychodów, z czego największą część stanowiły wpływy w sektorze usług dostępu do internetu.

Polski rynek telekomunikacyjny sukcesywnie zbliża się, w zakresie panujących trendów, do rynków zachodnioeuropejskich. Coraz bardziej daje o sobie znać nasycenie usługami w poszczególnych sektorach (w przypadku internetu nasycenie dotyczy głównie rejonów przynoszących najszybszy zwrot z inwestycji i najwyższe marże, czyli aglomeracji miejskich). W efekcie, wzrosty wartości rynku w coraz mniejszym stopniu zależą od pozyskiwania nowych klientów. Operatorzy telekomunikacyjni kładą w związku z tym większy nacisk na utrzymanie posiadanej bazy użytkowników. Trendem stało się oferowanie większej ilości usług (np. darmowych minut), lub lepszej ich jakości (np. wyższej przepustowości łącza) przy zachowaniu niezmienionej ceny. Jednocześnie operatorzy systematycznie poszerzają swój wachlarz usług, w celu oferowania pakietów składających się z usług telekomunikacyjnych, multimedialnych, oraz innych, niekoniecznie związanych z branżą telekomunikacyjną (np. usług bakowych). Konkurencja cenowa natomiast, coraz bardziej traci na znaczeniu, głównie z uwagi na przyczynianie się do obniżania średnich przychodów na klienta.

W sierpniu 2008 r. firma PMR przeprowadziła badanie wśród 100 największych spółek telekomunikacyjnych w Polsce. Już po raz siódmy kadra menedżerska opiniowała sytuację i trendy na rynku. Przewidywania przedstawicieli branży co do rozwoju rynku pozostają optymistyczne. Ponad 80% ankietowanych uważa, że w 2009 r. wartość polskiego rynku telekomunikacyjnego ulegnie zwiększeniu. Zaledwie 3% natomiast, spodziewa się ujemnej dynamiki wzrostu. Mimo wszystko, w porównaniu z poprzednią edycją badania entuzjazm firm osłabł, również w zakresie przewidywanej dynamiki wzrostu.

Zdaniem reprezentantów 100 największych firm telekomunikacyjnych w Polsce na rozwój sektora telekomunikacyjnego najbardziej negatywny wpływ ma obecnie słabo rozwinięta infrastruktura. Uważa tak 45% ankietowanych. Z podobną częstotliwością jako bariery wskazywane przez respondentów były złe regulacje prawne istniejące na polskim rynku oraz dominująca pozycja TP SA – uznało tak odpowiednio 44% i 42% badanych osób. Warto zwrócić uwagę, że w stosunku do roku poprzedniego zdecydowanie wzrosło znaczenie czynnika słabej infrastruktury. W roku 2007 jako najistotniejszą barierę wskazało ją 23% ankietowanych, tym samym mamy do czynienia ze wzrostem o 22 punkty procentowe. Zmniejszeniu o dziesięć punktów procentowych uległ natomiast odsetek osób wymieniających jako barierę wysokie ceny usług telekomunikacyjnych i o sześć punktów procentowych wskazujących na problemy z konkurencyjnością na rynku.

Polski rynek usług telekomunikacyjnych w ciągu najbliższych czterech lat będzie rozwijał się w średniorocznym tempie ok. 2,5%. Kapitalne znaczenie dla wartości sektora będą miały działania regulatora (np. planowane bardziej restrykcyjne obniżki stawek rozliczeń międzyoperatorskich czy dążenie do separacji TP SA). „W przypadku większych niż spodziewane spadków przychodów na rynku hurtowym i możliwym spowolnieniu tempa wzrostu całej gospodarki, jeszcze bardziej prawdopodobna niż przed rokiem jest okresowa stagnacja lub nawet spadek wartości całego rynku usług telekomunikacyjnych w Polsce” – podsumowuje Paweł Olszynka, analityk PMR i jeden z autorów raportu.


Paweł Olszynka
Edyta Kosowska
PMR Publications