Sektor budowlany: utrzymujące się ryzyko kredytowe w większości krajów

Sytuacja przedsiębiorstw branży budowlanej stanowi dokładne odzwierciedlenie światowych, regionalnych i krajowych trendów gospodarczych. W czasie, gdy światową gospodarkę charakteryzują znaczne rozbieżności między państwami, gdy strefa euro jest dotknięta recesją, pomiędzy krajami i podsektorami istnieją głębokie podziały. Branża budowlana bardzo ucierpiała wskutek kryzysu z 2009 r., a w 2011 r. nadal dochodziło w niej do wielu przypadków niewywiązywania się ze zobowiązań finansowych.

Poszczególne rynki i podsektory cechuje specyficzna wrażliwość na warunki ekonomiczne

Intensywność działalności w sektorze budowlanym różni się w zależności od wpływu kryzysu na gospodarkę danego kraju oraz w zależności od ogólnej wrażliwości na koniunkturę gospodarczą, która wykazuje zróżnicowanie w poszczególnych podsektorach. Prężną działalność obserwuje się w gospodarkach wschodzących, które nadrabiają swoje zaległości w rozwoju, przy czym korzystają na tym w szczególności niektóre podsektory, na przykład robót publicznych oraz prywatne i instytucjonalne budownictwo o charakterze niemieszkalnym. W przeciwieństwie do tego aktywność w krajach rozwiniętych jest umiarkowana lub znajduje się w stagnacji, przy czym szczególnie duże nierówności mają miejsce w sektorze budownictwa mieszkaniowego w związku z odmiennymi uwarunkowaniami demograficznymi, a także różnicami dotyczącymi otoczenia gospodarczego, warunków kredytowych, przepisów fiskalnych, liczby wolnych mieszkań oraz cen.

Brak sprzyjającej i stabilnej koniunktury gospodarczej, a także zmiany w zamówieniach ze strony sektora publicznego, zmiany przepisów oraz wahania kosztów materiałów i poziomu popytu, to przyczyny kryjące się za wzrostem wskaźnika niewywiązywania się ze zobowiązań finansowych. Coface odnotowywał większą liczbę zgłoszeń przeterminowanych należności w pierwszych miesiącach kryzysu w 2008 r. oraz – po raz kolejny – od października 2011 r. do chwili obecnej.

Wskaźnik Coface Payment Incydent na świecie

Odzwierciedla przypadki braku zapłaty w krótkoterminowych transakcjach handlowych, Sty 2007 = 100
 

Kondycja budownictwa w Europie będzie uzależniona od planów oszczędnościowych w 2012 r.

Po trzyletnim spowolnieniu i 17-procentowym spadku działalności w tym okresie, w 2011 r. europejski przemysł budowlany wreszcie niemal się ustabilizował, zwłaszcza w podsektorze budownictwa mieszkaniowego. Niemniej jednak w Europie występują różnice pozwalające podzielić kraje na 3 grupy:

Pierwszą grupę stanowią kraje, w których budownictwo ucierpiało w stopniu największym, a przywrócenie dobrej koniunktury na pewno zajmie sporo czasu. Irlandia, Islandia, Hiszpania, Dania, Holandia, Grecja i kraje Europy Środkowej, które zostały dotknięte istotnymi nadwyżkami zarówno w obszarze cen, jak i podaży, w dalszym ciągu doświadczają dużej liczby przypadków nieregulowania zobowiązań.

Druga grupa krajów, do której należą: Wielka Brytania, Francja, Belgia i Włochy, mniej dotkliwie odczuła skutki kryzysu, a w 2010 r. wykazała nawet poprawę sytuacji biznesowej. Mimo to, ze względu na utrzymujący się zbyt wysoki poziom cen, w krajach tych zarysowuje się nowy okres spadków. Przypadki niewywiązywania się ze zobowiązań nadal są zjawiskiem powszechnym, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, gdzie liczba upadających przedsiębiorstw jest bardzo wysoka.

We Francji przedsiębiorstwa zmagają się z ostrą konkurencją i walczą o pozyskanie kontraktów, nawet wówczas, gdy oznacza to niekiedy zadowolenie się niższą marżą, biorąc pod uwagę wzrost cen surowców. W pierwszym kwartale 2011 r. odnotowano mniej przypadków upadłości niż w analogicznym okresie 2010 r., chociaż ich liczba nadal utrzymuje się na poziomie dużo wyższym niż przed nadejściem kryzysu.

Trzecią grupę tworzą kraje europejskie, w których kryzys nie wywołał większych skutków w budownictwie, tj. Niemcy, Austria, Norwegia, Szwecja, Finlandia i Polska. Niemniej jednak liczba bankrutujących firm budowlanych jest w nich wyższa niż w przypadku innych sektorów gospodarki, przy czym problem ten w głównej mierze dotyka przedsiębiorstw prowadzących działalność w skali regionalnej i w ramach jednej branży.

Według prognoz Coface, w 2012 r. w europejskim budownictwie należy spodziewać się bardzo umiarkowanych zmian na lepsze, przy założeniu dalszego ożywienia w segmencie mieszkaniowym. Jednak wpływ na sektor budowlany będą miały plany oszczędnościowe. Można się spodziewać stagnacji w obszarze robót publicznych oraz budownictwa instytucjonalnego, a to za sprawą ograniczeń budżetowych. Ponadto niepewna sytuacja gospodarcza najprawdopodobniej negatywnie wpłynie na segment budownictwa obiektów biznesowych i przemysłowych.

Ameryka Północna: Duże różnice pomiędzy USA i Kanadą

W Stanach Zjednoczonych spadki cenowe oraz rosnące koszty osłabiły kondycję całego sektora. W pierwszych 11 miesiącach 2011 r. poziom inwestycji w budownictwie spadł o 2%. Wprawdzie spowolnienie dotyka większości podsektorów, segment nowych budynków skurczył się w sposób szczególny. Również budownictwo o charakterze niemieszkalnym nadal cierpi wskutek trudności budżetowych poszczególnych stanów i miast. W Kanadzie na początku 2010 r. zaobserwowano pierwsze oznaki ożywienia, co tłumaczy niski poziom wskaźnika niewywiązywania się ze zobowiązań, odnotowany przez Coface. Niemniej jednak, w związku z wprowadzeniem bardziej rygorystycznych warunków dostępu do kredytów, w 2012 r. należy oczekiwać ostrego spadku koniunktury w segmencie mieszkaniowym.

Region Azji i Pacyfiku: ożywienie działalności

Rynek budowlany w regionie Azji i Pacyfiku jest stosunkowo prężny. Można się spodziewać, że - w odpowiedzi na potrzebę odbudowy obiektów – w 2012 r. nastąpi dosyć wyraźne ożywienie w Japonii i Nowej Zelandii, które ucierpiały wskutek katastrof naturalnych. Jeżeli chodzi o Australię, w krótkim horyzoncie czasowym niepewność gospodarcza może wpłynąć hamująco na dynamikę rozwoju branży budowlanej, jednak – zgodnie z oczekiwaniami – sytuacja poprawi się w perspektywie średnioterminowej dzięki korzystnym trendom demograficznym.

Przypadek Chin

Od 2010 r. w Chinach obserwowany jest spadek sprzedaży, co jest następstwem kroków podjętych przez władze z myślą o schłodzeniu rynku nieruchomości, zwłaszcza poprzez ograniczenie poziomu kredytów bankowych dla tego sektora. Można się spodziewać, że niższa sprzedaż, korekty cenowe oraz wzrost liczby domów i mieszkań czekających na klientów nieznacznie spowolnią działalność w segmencie indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, jednak zjawisko to zostanie częściowo zrównoważone wprowadzeniem w życie nowego publicznego programu rozwoju budownictwa mieszkań socjalnych.

Boom w branży budowlanej sprawił, że w Chinach pojawili się światowej klasy gracze rynkowi, przy czym nie są to tylko przedsiębiorstwa budowlane, ale także wytwórcy surowców oraz producenci maszyn i urządzeń. Ci nowi uczestnicy rynku wykazują się coraz większą aktywnością w regionach wschodzących, w szczególności w Afryce i na Bliskim Wschodzie.

Coface

kk