Jesteś w: Strona główna » Biznes » Prawo

Odpowiedzialność karna i majątkowa członków zarządu

09.08.2017 13:02  Prawo
Odpowiedzialność karna i majątkowa członków zarządu
Niezaspokojenie wierzyciela najczęściej popełnianym przestępstwem. Członkowie zarządu za naruszenie prawa czy niedopełnienie ciążących na nich obowiązków mogą być narażeni na wysokie grzywny, czy nawet karę pozbawienia wolności. Na członkach zarządu ciąży zarówno odpowiedzialność majątkowa (cywilnoprawna), jak i karna. Najczęściej popełnianym przez członków zarządu przestępstwem związanym z wykonywaniem swoich obowiązków w spółce jest opisane w art. 300 k.k. udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela.
 
Członek zarządu odpowiada za udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela przez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążanie albo uszkadzanie składników swojego majątku. Za popełnienie tego czynu grozi odpowiedzialność karna do 3 lat pozbawienia wolności.
 
Ponadto, członkowie zarządu podlegają odpowiedzialności karnej za lekkomyślne doprowadzenie do upadłości lub niewypłacalności spółki, za co grozić może grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.
Takiej same karze, zgodnie z art. 302 k.k., podlega ten członek zarządu, który w razie grożącej niewypłacalności lub upadłości spółki, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych z nich, działając na szkodę pozostałych.
 
Ponadto, członkowie zarządu mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej m.in. za niedopełnienie obowiązków lub nadużycie uprawnień, zgodnie z treścią przepisu art. 296 § 1 i 2 k.k. Podstawą odpowiedzialności karnej na podstawie przytoczonego przepisu jest:
 
  • zobowiązanie na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej
  • nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnienie ciążących obowiązków
  • wyrządzenie znacznej szkody majątkowej. Za popełnienie tego czynu, członkowi zarządu grozi odpowiedzialność karna pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Główną przesłanką odpowiedzialności na gruncie tego przepisu jest wyrządzenie spółce znacznej szkody majątkowej, tj. szkody powyżej 200 000zł. Co jednak niezwykle istotne, za szkodę uważa się zarówno uszczerbek w istniejącym majątku (np. uszkodzenie przez członka zarządu należącego do spółki sprzętu), jak również tzw. utracone korzyści (np. uniemożliwienie zawarcia istotnego dla spółki kontraktu mogącego przynieść jej znaczny przychód).
Często zdarza się, iż członkowie zarządu przy okazji zasiadania w organach spółki popełniają opisane w art. 284 § 2 k.k. przywłaszczenie powierzonej rzeczy ruchomej (inaczej sprzeniewierzenie).

Tego typu przestępstwo może zostać popełnione przez członka zarządu w sytuacji otrzymania przez niego rzeczy ruchomej należącej do spółki, np. samochodu służbowego czy służbowego laptopa, a następnie przekazanie owego mienia ruchomego w wyłączne używanie osobie trzeciej, przy założeniu oczywiście niezwrócenia go na żądanie spółki. Najczęściej jednak do przestępstwa przywłaszczenia powierzonej rzeczy ruchomej popełnionym przez członka zarządu dochodzi w sytuacji, kiedy to spółka na żądanie właściciela nie zwraca powierzonej jej rzeczy ruchomej – np. na podstawie umowy leasingu. Wtedy to członek zarządu reprezentujący spółkę naraża się na odpowiedzialność karną ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami z tego wynikającymi.
 
Odpowiedzialność majątkowa wynika głównie z przepisów kodeksu spółek handlowych i ma charakter dwuwymiarowy, gdyż dotyczy zarówno odpowiedzialności wobec samej spółki (jako odrębnego i samodzielnego bytu prawnego dysponującego własnym majątkiem), jak i wobec osób trzecich (np. klientów spółki). Zgodnie z art. 293 k.s.h. wobec spółki członkowie zarządu odpowiadają za sprzeczne z prawem lub postanowieniami umowy działanie lub zaniechanie, chyba że nie ponoszą winy. Ponadto, zarząd spółki odpowiada wobec spółki za bezprawne rozporządzenie jej majątkiem narażając ją tym samym na stratę. Jeśli zaś chodzi o odpowiedzialność członków zarządu wobec osób trzecich, to tego typu odpowiedzialność ma charakter posiłkowy, tj. powstaje dopiero wtedy, gdy egzekucja przeciwko samej spółce okaże się bezskuteczna, na co wskazuje art. 299 k.s.h. Jest to odpowiedzialność solidarna członków zarządu.
 
Odpowiedzialność karna członków zarządu również ma charakter dwuwymiarowy – zachodzi po pierwsze wtedy, gdy członkowie zarządu popełniają przestępstwa w związku z wykonywaniem swoich funkcji w zarządzie, a po drugie – gdy popełniają przestępstwa przy okazji zasiadania w zarządzie, wykorzystując przy tym swoją pozycję, a owe przestępstwo nie jest związane z samą działalnością spółki.

Autorem artykułu jest adwokat Kinga Tabor-Kłopotowska z kancelarii Gardocki i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni
Dyrektor Departamentu Karnego i Windykacji
 
 

  • RSS
Dodaj artykuł do: Facebook Wykop.pl nk.pl blip.pl twitter.com

Komentarze

   → Zobacz wszystkie

Najnowsze

Dodaj komentarz (10-500 znaków)

biznes