Jesteś w: Strona główna » Biznes » Prawo

STATUS WIERZYTELNOŚCI Z TYTUŁU DYWIDENDY W POSTĘPOWANIU RESTRUKTURYZACYJNYM

14.05.2018 09:47  Prawo
STATUS WIERZYTELNOŚCI Z TYTUŁU DYWIDENDY W POSTĘPOWANIU RESTRUKTURYZACYJNYM
Postępowania restrukturyzacyjne, obowiązujące w polskim porządku prawnym od 1 stycznia 2016 roku, stanowią wyraz polityki tzw. „drugiej szansy” która została przyjęta przez ustawodawcę jako podstawa nowego prawa, kładąc nacisk na ratowanie przedsiębiorstwa dłużnika jako sposobu na zwiększenie stopnia zaspokojenia jego wierzycieli.

Wspólną cechą wszystkich postępowań jest dokonywana w ich ramach restrukturyzacja przedsiębiorstwa dłużnika – w pierwszej kolejności jego zobowiązań, a ponadto, w różnym stopniu, jego majątku, sposobu zarządzania przedsiębiorstwem oraz zatrudnienia. Zawarcie układu z wierzycielami jest więc alternatywną, preferowaną przez ustawodawcę oraz obrót gospodarczy, formą rozwiązania problemu zadłużenia przedsiębiorcy.

Zasadą jest, że układ ma objąć wszystkich wierzycieli dłużnika. Na tym tle wyłania się pytanie, czy wierzytelności z tytułu dywidendy, nierzadko występujące w obrocie gospodarczym, również poddają się restrukturyzacji układowej oraz czy wierzyciele legitymujący się takimi wierzytelnościami są uprawnieni do głosowania nad układem? Przedmiotowa kwestia była niedawnego przedmiotem analizy jednego z sądów restrukturyzacyjnych w Polsce, który odmawiając otwarcia postępowania sanacyjnego, na oba pytania odpowiedział negatywnie. Z całym szacunkiem dla Sądu, niestety nie można przyznać mu racji. 
 
Przepisy ustawy – Prawo restrukturyzacyjne możliwe szeroko zakreślają krąg wierzytelności, które objęte są z mocy prawa układem. Należą do nich m.in. wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego oraz odsetki za okres od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego.

Dywidenda stanowi część zysku netto spółki kapitałowej przeznaczony do podziału pomiędzy wspólników lub akcjonariuszy tej spółki. Najczęściej przybiera formę pieniężną. Wysokość dywidendy wyznaczają jest w oparciu o roczny wynik finansowy spółki, przy czym o wysokości oraz terminie wypłaty dywidendy decyduje - w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - zgromadzenie wspólników, zaś – w przypadku spółki akcyjnej – walne zgromadzenie akcjonariuszy. W obecnym stanie prawnym, prawo wspólnika/akcjonariusza do udziału w zysku (uprawnienie do wypłaty dywidendy – wierzytelność z tytułu dywidendy) powstaje już w momencie przeznaczenia zysku uchwałą zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia akcjonariuszy. 
 
Jeżeli zatem uchwała w przedmiocie dywidendy została skutecznie podjęta przed otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego, stanowi ona wierzytelność osobistą, podlegającą z mocy prawa układowi. Odmiennie rzecz ma się, gdy wierzytelność taka jest dodatkowo zabezpieczona rzeczowo na majątku dłużnika (np. poprzez hipotekę, czy zastaw rejestrowy).

Wówczas, zgodnie z ogólna zasadą, wierzytelność taka może być objęta układem w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, pod warunkiem że wierzyciel wyrazi na to zgodę. Zgoda może zostać wyrażona w toku całego postępowania restrukturyzacyjnego, przy czym nie później niż z chwilą przystąpienia do głosowania nad układem. Ustawodawca w żadnym miejscu nie postanowił, że wierzytelności z tytułu dywidendy nie poddają się układom w restrukturyzacji, a zatem odmawianie objęcia ich układem jest pozbawione oparcia w prawie. Jest nadto sprzeczne z celem procedury restrukturyzacyjnej, skoro wbrew zamierzeniu ustawodawcy ogranicza się krąg podmiotów objętych układem, równocześnie utrudniając rozwiązanie problemu zadłużenia dłużnika. 
 
Analogiczne stanowisko należy zająć także w kwestii głosowania nad układem przez wierzycieli dywidendowych. Analiza ustawy – Prawo restrukturyzacyjne wskazuje, że ustawodawca wszędzie tam, gdzie określonym wierzycielom odejmuje prawo głosu w postępowaniu restrukturyzacyjnym, wyraźnie to zastrzega.

Wyłączenia przewidziane są jedynie w przypadku: i) współdłużnika, poręczyciela, gwaranta lub banku otwierającego akredytywy, którzy nie zaspokoili wierzyciela (art. 80 ust. 3 Prawa restrukturyzacyjnego), ii) nabywcy wierzytelności w toku postępowania, chyba że nabycie nastąpiło w określonych ściśle warunkach (art. 109 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego) oraz iii) osób bliskich i powiązanych (art. 116 Prawa restrukturyzacyjnego). Sposób skonstruowania tych przepisów prowadzi do stanowczego wniosku, że krąg tych wierzycieli jest zamknięty. Ustawodawca nie posługuje się bowiem takimi zwrotami jak: „w szczególności”, „między innymi” czy równoważnymi. Jeżeli zatem analiza konkretnego przypadku wskazuje, że wierzyciel uprawniony z tytuły dywidendy nie kwalifikuje się do żadnej z podanych grup, a jego wierzytelność powstała przed otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego, to nie istnieją żadne racje dla traktowania takiego wierzyciela, jako pozbawionego prawa głosu. 
 
Ponadto należy mieć na względzie, że zasadą w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest, że w zgromadzeniu, którego przedmiotem jest głosowanie nad układem, biorą udział wszyscy wierzyciele, objęci układem. Przepisy traktujące o wyłączeniu prawa głosu, są więc na tym tle wyjątkiem od zasady. Skoro tak, to w myśl znanej łacińskiej zasady: exceptiones non sunt extentendae, wyjątki muszą być interpretowane w sposób ścisły i nie może być mowy o rozszerzaniu definicji ponad treść przepisu, Jeżeli czegoś tam nie ma, to musimy założyć że było to działanie celowe ustawodawcy. 
 
Pojawiające się niekiedy poglądy, że wierzytelność z tytułu dywidendy nie powinna przyznawać prawa głosu nad układem, gdyż wspólnicy pośrednio odpowiadają za trudną sytuację spółki, są pozbawione podstaw prawnych. Pomijają bowiem, że prawo do uchwalonej przez zgromadzenie dywidendy może być przedmiotem obrotu (np. przelewu). W danym stanie faktycznym może się zatem zdarzyć, że wierzyciel, który legitymuje się wierzytelnością z tytułu dywidendy nie jest, ani nigdy nie był wspólnikiem restrukturyzowanego dłużnika, a tym samym nie miał żadnego wpływu na jego obecną kondycję finansową. 
 
Podsumowując, wierzytelność z  tytułu dywidendy, bez względu na to czy w danym stanie faktycznym przysługuje wspólnikowi dłużnika, czy też osobie w żaden sposób z nim nie powiązanej, powinny być traktowane na takim samych zasadach jak inne wierzytelności dłużnika. Podlegają zatem restrukturyzacji układowej z mocy prawa, a gdy są zabezpieczone rzeczowo na majątku dłużnika – po wyrażeniu zgody przez wierzyciela. Uprawniają także do głosowania nad układem, o ile w odniesieniu do danego wierzyciela nie zachodzą ogólne przesłanki wyłączenia od głosowania. Odmienne poglądy w omówionych kwestiach związanych z wierzytelnościami dywidendowymi nie zasługują na aprobatę. Nie są bowiem oparte o przepisy prawa, a nadto nie znajdują uzasadnienia w celu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne. 

Norbert Frosztęga, Adwokat w Zimmerman i Wspólnicy sp. k.
Mateusz Medyński, Radca prawny, Wspólnik w Zimmerman i Wspólnicy sp.k.

  • RSS
Dodaj artykuł do: Facebook Wykop.pl nk.pl blip.pl twitter.com

Komentarze

  

Dodaj komentarz (10-500 znaków)

biznes