Miasta powinny wdrożyć mapę drogową na rzecz likwidacji smogu

Polskie miasta powinny wdrożyć dziesięć kroków w celu wyeliminowania problemu smogu, w tym m.in. diagnozę stanu budynków i źródeł ciepła, uwzględnienie celów w strategiach miejskich, wzmocnienie kadrowe w kluczowych instytucjach i wsparcie najuboższych mieszkańców, wynika z raportu Forum Energii „Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca. Czyste ciepło do 2030 roku”.

„Proponowana mapa drogowa to dziesięć uniwersalnych kroków, które każde miasto w Polsce powinno stosować do pokonania smogu.

1. Dobra diagnoza – stanu budynków, identyfikacja wszystkich źródeł ciepła, rozpoznanie własnych zasobów.
2. Określenie celów oraz planu, w tym uwzględnienie kwestii CO2, co pozwoli wykorzystać je do pozyskiwania środków w ramach nowej perspektywy finansowej UE.
3. Uwzględnienie celów krótko- i długoterminowych w planach i strategiach miejskich i uzupełnienie ich o skuteczne narzędzia realizacji.
4. Prowadzenie otwartego dialogu z lokalną społecznością – edukacja, komunikacja planów i decyzji.
5. Wzmocnienie kadrowe w kluczowych instytucjach odpowiadających za niskoemisyjną transformację.
6. Powołanie punktu doradztwa technicznego, prawnego i finansowego dla mieszkańców.
7. Zapewnienie wsparcia osobom najuboższym- dedykowane wsparcie bezpośrednie i mechanizmy podatkowe.
8. Aktywne pozyskiwanie środków – NFOŚIGW, środki UE oraz opracowanie bezpośrednich sposobów wsparcia oraz mechanizmów podatkowych.
9. Wdrożenie nowych modeli biznesowych jako stymulacja rozwiązań rynkowych.
10. Prowadzenie monitoringu i wydawanie np. rocznych sprawozdań – ścisłe przestrzegania reguł i harmonogramów” – czytamy w komunikacie poświęconym raportowi.

„Transformacja energetyczna miasta jest rzeczą kluczową. W mieście kumulują się problemy smogu, zagospodarowania odpadów. Miasta mają już dużo do powiedzenia, a będą miały jeszcze więcej” – powiedziała prezes Forum Energii Joanna Maćkowiak-Pandera podczas telekonferencji.

W ramach projektu realizowanego przez Forum Energii z przedstawicielami Urzędu Miasta, spółek miejskich oraz ekspertami Krajowej Agencji Poszanowania Energii powstała kompleksowa diagnoza sytuacji w Żywcu. Policzono między innymi, że:

• Koszty zdrowotne smogu w Żywcu wynoszą obecnie aż 137 mln zł rocznie, i można je zredukować do poziomu maksymalnie 9 mln zł.
• 62 mln zł rocznie płacą mieszkańcy Żywca za ogrzewanie, wydając aż połowę na węgiel. Czyste źródła ciepła będą kosztować według analiz nieco więcej (69 mln zł), ale wyeliminuje to problem smogu z ogrzewania budynków i zredukuje koszty zdrowia.
• Suma wydatków inwestycyjnych na źródła ogrzewania i ocieplenie budynków, do 2030 roku wyniesie 407 mln zł. Można uznać, że ten nakład zwróci się w nieco ponad 3 lata, jeżeli mierzyć go zmniejszonym kosztem zdrowotnym.
• Obecnie aż 84% energii pierwotnej do ogrzewania żywieckich domów pochodzi z węgla. Docelowo aż 33% zapotrzebowania na energię można pokryć ze źródeł neutralnych środowiskowo dostępnych lokalnie.
• Mieszkańcy Żywca płacą aż 88 zł za GJ (jednostkę) ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej, czyli prawie dwa razy więcej niż cena ciepła z alternatywnych źródeł, takich jak piec gazowy i węglowy lub pompa ciepła połączona z instalacją fotowoltaiczną.

„W pierwszym etapie, tam, gdzie działa sieć gazowa rekomendujemy podłączenie do niej budynków. Węgiel będzie wkrótce droższy niż dotychczas, bo pojawi się w składach węgiel wyższej jakości w związku ze zmianami prawnymi. Rekomendujemy też podłączanie budynków do miejskiej sieci ciepłowniczej tam, gdzie jest to możliwe. W obszarach nie zasilanych gazem i nie objętych miejską siecią ciepłowniczą rekomendujemy pompy ciepła zasilane panelami fotowoltaicznymi. W obszarze południowym miasta, gdzie działa browar, pewnie powstanie mała sieć zasilana kotłem biomasowym należącym do browaru” – powiedział współautor raportu Andrzej Rubczyński.

Jego zdaniem, wdrożenie tych zaleceń zaowocuje poprawą jakości powietrza już w 2025 r., a docelowo – likwidacją smogu.

„Przykład Żywca – jak w soczewce pokazuje problem miast średniej wielkości. Wysokie koszty ciepła z systemu ciepłowniczego, brak strategii odchodzenia od węgla, nieskuteczna termomodernizacja. Polska musi mieć krajową strategię poprawy jakości powietrza i określić cele do realizacji – redukcji emisji CO2, likwidacji pyłów. Trzeba określić datę końcową używania węgla w gospodarstwach domowych. Potrzebujemy też ambitnych celów poprawy efektywności energetycznej. Obecne programy rządowe nie wspierają skutecznej efektywności energetycznej” – wskazano także w komunikacie.

Inicjatywa „Antysmogowa mapa drogowa dla Żywca. Czyste ciepło do 2030 roku” jest realizowana w ramach projektu „Międzynarodowe Forum Współpracy – Czyste ciepło” i finansowana przez Europejską Inicjatywę na rzecz Ochrony Klimatu – EUKI oraz niemieckie Ministerstwo Środowiska.

Źródło: ISBnews