Rząd planuje wprowadzenie opłaty opakowaniowej, która miałaby być ponoszona przez przedsiębiorców, wprowadzających produkty w opakowaniach, przeznaczonych dla gospodarstw domowych, wynika z wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Opłata ta miałaby obowiązywać od 2023 roku. Przyjęcie projektu nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi przez rząd planowane jest na przełom II i III kw.
Celem planowanej nowelizacji jest wdrożenie przepisów unijnych: dyrektywy (UE) 2018/851 w sprawie odpadów w zakresie dotyczącym tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz dyrektywy 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko.
Oprócz istniejącej opłaty produktowej, projekt zakłada wprowadzenie dodatkowo także opłaty opakowaniowej.
„Opłata opakowaniowa będzie związana z wprowadzaniem do obrotu produktów w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych, a opłata produktowa jest związana z niezrealizowaniem ustawowych celów w zakresie przetwarzania odpadów opakowaniowych, w tym także innych niż przeznaczone dla gospodarstw domowych (tj. zbiorczych i transportowych)” – czytamy w wykazie.
Oszacowano, że w roku 2023 roku – czyli pierwszym rok obowiązywania ustawy – opłata opakowaniowa wyniosłaby 1,5 mld zł. Natomiast wynagrodzenie na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów wyniosłoby ok. 808,7 mln zł.
Planowane rozwiązania zakładają:
- rozdzielenie strumienia opakowań produktów oraz odpadów opakowaniowych na opakowania przeznaczone dla gospodarstw domowych oraz pozostałe opakowania (głównie handel, usługi, przemysł),
- ustanowienie opłaty opakowaniowej ponoszonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych; wysokość stawek opłaty zostanie określona przez ministra właściwego do spraw klimatu w drodze rozporządzenia,
- ustanowienie obowiązku dla przedsiębiorców wprowadzających napoje w butelkach z tworzyw sztucznych o pojemności do 3l zapewnienia udziału w tych opakowaniach materiałów pochodzących z recyklingu,
- wprowadzenie obowiązku osiągnięcia poziomu selektywnego zbierania butelek PET do 3l,
- powierzeniu określonych zadań nadzorczych i analitycznych nad systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta (system ROP) Instytutowi Ochrony Środowiska – Państwowemu Instytutowi Badawczemu (IOŚ-PIB),
- wprowadzeniu mechanizmu nieodpłatnego przydzielania przez IOŚ-PIB masy odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi organizacjom odpowiedzialności producentów i organizacjom samorządu gospodarczego; masa ta będzie odpowiadała masie odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi, za którą uiszczono opłatę opakowaniową (czyli powstałych z opakowań przeznaczonych dla gospodarstw domowych) i będzie ustalana na podstawie informacji przekazywanych okresowo przez recyklerów; mechanizm ten zapewni możliwość realizacji ustawowego obowiązku zapewnienia poziomów recyklingu przez organizacje w imieniu wprowadzających produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych, których ta organizacja reprezentuje,
- wprowadzenie mechanizmu doszczelniającego system wystawiania dokumentów DPR (dokument potwierdzający recykling odpadów opakowaniowych) i EDPR (dokument potwierdzający odpowiednio eksport odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych do recyklingu), które będą wystawiane przez IOŚ-PIB na wniosek recyklera, eksportera lub wewnątrzwspólnotowego dostawcy odpadów opakowaniowych po przeprowadzeniu audytu przedsiębiorcy w zakresie informacji wskazanych we wniosku,
- przekształcenie organizacji odzysku opakowań w organizacje odpowiedzialności producentów oraz wprowadzeniu zmian w zakresie wymagań dotyczących prowadzenia działalności przez te organizacje polegających m.in. na podniesieniu kapitału zakładowego do 5 mln zł oraz obowiązku uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności, które będzie wydawał minister właściwy do spraw klimatu,
- wprowadzenie mechanizmu wynagrodzenia dla organizacji odpowiedzialności producentów płaconego przez producentów reprezentowanych przez daną organizację; minimalna wysokość wynagrodzenia zostanie określona przez ministra właściwego do spraw klimatu w drodze obwieszczenia.
„Projektowane przepisy, w tym w zakresie opłaty opakowaniowej, teoretycznie mogą zostać uwzględnienie, przez przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach, w cenie produktów. Niemniej, nie jest możliwe dokładne oszacowanie i wskazanie wzrostu cen produktów, ponieważ to od indywidualnych decyzji poszczególnych przedsiębiorców w kontekście konkurencyjności rynku zależy, w jakim stopniu koszty systemu ROP zostaną przeniesione na konsumentów. Z drugiej strony, wpłacane przez przedsiębiorców opłaty opakowaniowe docelowo obniżą opłaty ponoszone przez mieszkańców za odbiór odpadów pochodzących z gospodarstw domowych” – czytamy także.
W zakresie finansowania systemu ROP w ramach opłaty opakowaniowej oraz wynagrodzenia na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów przyjęto, że łączne dochody z tytułu opłaty opakowaniowej zostały oszacowano na podstawie danych o masie opakowań, w których zostały wprowadzone do obrotu produkty w 2018 r. (ok. 3 mln Mg to szacunkowy udział opakowań jednostkowych w strumieniu ok. 5,59 mln Mg wszystkich opakowań w 2018 r. Wstępnie przyjęto średnią stawkę opłaty (stawki opłat zostaną zróżnicowane dla poszczególnych rodzajów opakowań) za każdy kilogram opakowania, w którym producenci wprowadzą do obrotu swoje produkty na poziomie 0,5 zł.
Przyjęta do obliczeń stawka opłaty (0,5 zł) została obliczona na podstawie stawek opłat, które obowiązują na terenie Czech w 2019 r. (w przeliczeniu według średniego kursu EUR/PLN z 31 grudnia 2018 w wysokości 4,3 zł).
Na podstawie tych założeń oszacowano, że należna za 2023 rok (pierwszy rok obowiązywania ustawy) opłata opakowaniowa wyniesie 1,5 mld zł.
„Z uwagi na to, że okresem rozliczeniowym dla naliczania opłaty opakowaniowej jest miesiąc, w pierwszym roku wpływy z tytułu opłaty opakowaniowej obejmą okres 11 miesięcy (wpływy za grudzień 2023 r. zostaną przekazane w styczniu 2024 r.). Oznacza to, że w 2023 r. do marszałków województw wpłynie opłata w szacowanej wysokości 1 375 mln zł”, podano także.
Z kolei wysokość wynagrodzenia na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów została obliczona na podstawie uśrednionych stawek opłat, które obowiązują na terenie Czech w 2019 r. w przeliczeniu na PLN/Mg (według średniego kursu EUR/PLN na 31 grudnia 2018 na poziomie 4,3 zł), oraz przy założeniu, że wszyscy wprowadzający produkty w opakowaniach podpiszą umowę z organizacją.
Stawki czeskie zostały przyjęte jako podstawa do obliczeń ze względu na podobny podział na rodzaje opakowań co w Polsce oraz wówczas brak kryteriów modyfikujących ostateczną wysokość tych stawek, wyjaśniono.
Przyjęto następujące stawki dla rodzaju opakowania ze:
1) szkła: 319,19 zł/Mg;
2) tworzywa sztucznego: 886,56 zł/Mg;
3) papieru i tektury: 414,46 zł/Mg;
4) aluminium: 440,92 zł/Mg;
5) stali: 331,44 zł/Mg;
6) drewna: 198,32 zł/Mg;
7) opakowania wielomateriałowe: 1 049,54 zł/Mg.
Zgodnie z przyjętymi założeniami wprowadzający produkty w opakowaniach przeznaczonych dla gospodarstw domowych, w pierwszym roku funkcjonowania nowego systemu, ponieśliby wynagrodzenie na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów w wysokości ok. 145,3 mln zł, a wprowadzający produkty w pozostałych opakowaniach ok. 663,4 mln zł. Ogólnie wynagrodzenie na rzecz organizacji odpowiedzialności producentów wyniosłoby ok. 808,7 mln zł w pierwszym roku funkcjonowania nowego systemu.
Ponadto planowane rozwiązania, które potencjalnie mogą negatywnie oddziaływać na sytuację finansową konsumentów i przedsiębiorców, nie zostaną wprowadzone w czasie stanu epidemii, podkreślono.
Planowanym terminem wejścia w życie przepisów projektowanej ustawy jest 1 stycznia 2023 r.
Źródło: ISBnews
